Oostbrugdebat afgerond: raad accepteert uitleg en eist voortaan meer informatie

De Amsterdamse gemeenteraad heeft het Oostbrugdebat op 2 september 2026 afgerond zonder politieke afrekening met voormalig wethouder Melanie van der Horst. Een meerderheid accepteerde haar uitleg waarom de voorlopige raming van €650 tot €850 miljoen vóór de verkiezingen niet met de raad was gedeeld. Tegelijk nam de raad drie moties aan die het college verplichten grote kostenstijgingen bij infrastructuurprojecten voortaan eerder te melden. Aan het ontwerp, het budget en de planning van de Oostbrug veranderde die avond nog niets. Voor reizigers met de Amsterdamse veren tussen het centrum en Amsterdam-Noord blijft de pont daarom voorlopig de dagelijkse oversteek.

Dit besloot de raad in het vervolg van het Oostbrugdebat

De voltallige gemeenteraad boog zich op 2 september opnieuw over de informatie die Van der Horst vóór de verkiezingen niet openbaar maakte. Waar oppositiepartijen in augustus nog spraken over kiezersbedrog en beschadigd vertrouwen, accepteerde een meerderheid nu haar uitleg dat de tussenraming onvoldoende betrouwbaar en bestuurlijk gevoelig was. Volt-raadslid Pim van Burk bood zelfs excuses aan voor zijn eerdere woorden over kiezersbedrog, hoewel hij benadrukte dat de raad de cijfers graag eerder had gekend. SP en JA21 bleven scherp, maar er kwam geen motie van wantrouwen of andere sanctie tegen de voormalige wethouder. De concrete uitkomst bestond uit drie aangenomen moties over betere tussentijdse informatievoorziening, terwijl de achtergrond van de kostensprong staat in ons artikel over de Oostbrugraming en het aangevraagde spoeddebat.

De kritiek van de oppositie en de steun uit de coalitie

VVD-fractievoorzitter Daan Wijnants, die het spoeddebat had aangevraagd, noemde het handelen van de wethouder op meerdere niveaus problematisch. Volgens hem kreeg de Amsterdammer een onvolledig beeld van de haalbaarheid van een brug over het IJ, en werd de raad niet geïnformeerd over een exorbitante kostenstijging voor een beeldbepalend project. Stef Keij van Ja21 vroeg of er sprake was van een inschattingsfout of van het bewust beïnvloeden van de beeldvorming, en stelde dat wie blijft ontkennen wat in de eigen stukken staat het vertrouwen ondermijnt. Anna Krijger van de Partij voor de Dieren zei geschrokken te zijn van de openbaar gemaakte stukken en vond dat de raad eerder geïnformeerd had kunnen en moeten worden, waarna Denk, CDA, Volt en SP zich daarbij aansloten. Coalitiepartij Pro Amsterdam sprong juist voor de wethouder in de bres: volgens Carlo van Munster was het besluit te rechtvaardigen omdat er nog onderzoeken liepen, en vroeg hij zich af of dit de manier is waarop bestuurders voor de bus worden gegooid. Ook D66 zelf stelde kritische vragen, waarbij Sidney Cruickshank wees op een interne notitie waarin staat dat de tussentijdse raming vóór de verkiezingen beschikbaar moest zijn zodat de wethouder kon kiezen wanneer die naar buiten ging.

Waarom de cijfers volgens het college nog niet gedeeld konden worden

De lijn van het college was dat de raming simpelweg nog niet stevig genoeg was om de raad goed te kunnen informeren. Elise Moeskops, die Van der Horst opvolgde als wethouder Mobiliteit en Openbare Ruimte, verdedigde die keuze in de commissie en zei dat er nog te weinig onderzoek was gedaan naar de oorzaken van de kostenstijging. Ze voegde daar een opmerkelijk eerlijke zin aan toe: "Ik had liever niet gehad dat deze bedragen nu überhaupt naar buiten waren gekomen — het kwam eigenlijk onhandig uit." Van der Horst zelf wees erop dat het woord verkiezingen voor ambtenaren iets anders betekent dan voor politici en media, en voor hen vooral een periode aanduidt waarin procedures anders lopen. Zij benadrukte bovendien dat de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor het dossier inmiddels bij haar opvolger ligt en dat het niet aan haar is om over die portefeuille te spreken. Eerder noemde zij de beschuldiging dat zij informatie bewust achterhield "een aanval op mijn integriteit" die het vertrouwen in de politiek schaadt.

Wat dit betekent voor de planning van de Oostbrug

De Oostbrug is de eerste van twee geplande vaste fiets- en voetgangersverbindingen over het centrale IJ en moet volgens de huidige gemeentelijke planning rond 2034 klaar zijn. De brug landt tussen het Azartplein op het KNSM-eiland en het Hamerkwartier in Noord, precies in de buurt van de bestaande Oostveer-verbinding F1 tussen Azartplein en Zamenhofstraat. Dat die planning al meermaals is opgeschoven, beschreven wij eerder in het artikel over het uitstel van de Oostbrug tot na 2034. Een verdubbeling van de raming maakt de kans op nieuwe vertraging niet kleiner, ook al is €650 tot €850 miljoen nadrukkelijk een tussenraming en geen aanbestedingsprijs. Moeskops verwacht in de eerste helft van 2027 met een definitieve raming te komen, waarna de raad het inhoudelijke debat over de brug en mogelijke alternatieven hervat. Tot die raming er ligt, blijft elke uitspraak over het definitieve budget en de opleveringsdatum een schatting.

Waarom dit debat ook over de ponten gaat

Op het eerste gezicht is een raadsdebat over informatievoorziening ver verwijderd van de steiger, maar de twee dossiers hangen financieel samen. Amsterdam moet de komende jaren tegelijkertijd betalen voor nieuwe elektrische veren, voor voldoende personeel op de bestaande vloot en voor een vaste verbinding die inmiddels twee keer zo duur dreigt te worden. Dat schuurt, want de vloot heeft nú aandacht nodig: het tekort aan schippers leidde deze zomer al meerdere keren tot geschrapte afvaarten op de drukste oversteken. Ook het debat over goedkopere alternatieven speelt mee, want de discussie over de IJ-klopper fietstunnel kreeg juist door de hoge brugraming nieuwe energie. Hoeveel druk er werkelijk op het systeem staat, is af te lezen aan de pontstatistieken, waarin de reizigersgroei op de verbindingen vanaf Centraal Station en de NDSM-werf goed zichtbaar is. Wie de politieke discussie volgt, kijkt dus indirect naar de vraag hoeveel capaciteit er over tien jaar op het water overblijft.

Wat pontreizigers nu wel en niet moeten verwachten

Voor de dagelijkse reis verandert er door de uitkomst van het Oostbrugdebat helemaal niets, en dat is de belangrijkste boodschap. Er wordt geen pontlijn geschrapt, geen halte gesloten en geen dienstregeling aangepast als gevolg van de drie informatiemoties. Het volgende inhoudelijke beslismoment volgt pas nadat de gemeente de kosten en plannen verder heeft onderbouwd, naar verwachting met een definitieve raming in de eerste helft van 2027. Wie wil weten wanneer de volgende boot vertrekt, kan daarvoor het beste een van de pont-apps gebruiken in plaats van op planningsnieuws te vertrouwen. Nieuwe besluiten over de Oostbrug, de Westbrug en andere vaste verbindingen blijven we volgen op het nieuwsoverzicht. Pas als de gemeente het ontwerp, het budget of de planning van het programma Sprong over het IJ formeel wijzigt, is er sprake van een echte koerswijziging.

Pont is geen officieel GVB-product en is niet verbonden aan de gemeente Amsterdam, D66 of een van de betrokken partijen. Wij vatten openbare berichtgeving en publieke raadsinformatie samen om uit te leggen wat de uitkomst van het debat mogelijk voor pontreizigers betekent. Het bedrag van €650 tot €850 miljoen is een voorlopige tussenraming en geen vastgestelde aanbestedingsprijs, en 2034 is een streefjaar en geen garantie. De drie aangenomen moties gaan over informatievoorziening en zijn geen besluit om een pontverbinding op te heffen of te beperken. Controleer voor vertrek altijd de actuele vertrektijden en reisinformatie van GVB.